1سپتامبر 2023- رتینوپاتی دیابتی یک وضعیت غیرقابل برگشت است که به شبکیه ی چشم آسیب می رساند و می تواند منجر به از دست دادن بینایی شود. رتینوپاتی دیابتی به عنوان یک عارضه بالقوه دیابت ناشی از دوره های طولانی مدت هایپرگلایسمی است.

دیابت، یک اختلال متابولیک است که می تواند باعث شود فرد دچار هایپرگلایسمی شود- به عبارت دیگر سطح قند خون فرد بیش از حد بالا می رود. با گذشت زمان، اگر سطح قند خون برای مدت طولانی بیش از حد بالا بمانند، می تواند به رگ های خونی ظریف در چشم آسیب برساند و باعث بیماری های چشمی مانند رتینوپاتی دیابتی شود.

رتینوپاتی دیابتی می تواند منجر به نابینایی شود. در حال حاضر، این وضعیت غیرقابل برگشت است، اما درمان های موجود می توانند پیشرفت بیماری را کند کرده و بینایی فرد را حفظ کنند. به این ترتیب، افراد مبتلا به دیابت باید حداقل یک بار در سال تحت معاینات منظم چشم قرار گیرند. این کار امکان تشخیص زودهنگام و مدیریت هر گونه مشکل چشمی که ممکن است ایجاد شود را فراهم می کند.

در این مقاله، رتینوپاتی دیابتی را با جزئیات بیشتری بررسی می‌کنیم و علل، گزینه‌های درمانی و نکات پیشگیری را که نقش اساسی در مدیریت این عارضه ی چشمی دارند، بررسی می‌نماییم.

آیا رتینوپاتی دیابتی برگشت پذیر است؟

در حال حاضر، هیچ درمانی برای رتینوپاتی دیابتی وجود ندارد و این وضعیت به طور معمول غیرقابل برگشت است. معمولاً درمان بر کاهش سرعت پیشرفت بیماری و حفظ بینایی متمرکز است. این به این دلیل است که اگر این بیماری پیشرفت کند، آسیب ساختاری جبران ناپذیری در شبکیه ایجاد می کند. هنگامی که به رگ های خونی آسیب می رسد، بازیابی عملکرد معمول آنها دشوار است.

تشخیص زودهنگام و مداخله به موقع می تواند به طور قابل توجهی پیشرفت بیماری را کاهش دهد و بینایی را تا حد زیادی حفظ کند.

به طور کلی، یک متخصص مراقبت های بهداشتی ممکن است رتینوپاتی دیابتی را به دو نوع و چهار مرحله طبقه بندی کند. این دو نوع به عنوان رتینوپاتی دیابتی غیرپرولیفراتیو(NPDR) و رتینوپاتی دیابتی پرولیفراتیو(PDR) شناخته می شوند. چهار مرحله ی این بیماری شامل مراحل زیر است:

· رتینوپاتی دیابتی غیرپرولیفراتیوخفیف: ابتدایی ترین مرحله بیماری چشم، که در آن برآمدگی های ریزی در رگ های خونی شبکیه ظاهر می شود.

· رتینوپاتی دیابتی غیرپرولیفراتیومتوسط: در این مرحله، رگ های خونی به تورم ادامه می دهند و جریان خون به شبکیه را قطع می کنند و از دریافت تغذیه مناسب جلوگیری می کنند.

· رتینوپاتی دیابتی غیرپرولیفراتیوشدید: با پیشرفت NPDR، انسداد در بخش‌های بزرگ‌تری از رگ‌های خونی شبکیه شروع می‌شود که باعث کاهش قابل توجه جریان خون به شبکیه می‌شود.

· رتینوپاتی دیابتی پرولیفراتیو: این پیشرفته ترین شکل این بیماری است که در این مرحلهنئوواسکولاریزاسیون رخ می دهد، که به توسعه عروق خونی جدید، شکننده و مستعد نشت خون اشاره دارد.

موسسه ملی چشم (NEI) پیشنهاد می‌کند که در برخی موارد، می‌توان رتینوپاتی دیابتی پرولیفراتیو و ادم ماکولا دیابتی را با استفاده از تزریق‌های ضد فاکتور رشد اندوتلیال عروقی (anti-VEGF) معکوس کرد. با این حال، اکثر شواهد موجود نشان می‌دهند که این تکنیک تنها رشد رگ‌های خونی غیر معمول را معکوس می‌کند. این بدان معنی است که پیشرفت بیماری را کند می کند اما خود رتینوپاتی دیابتی را معکوس نمی کند.

علل رتینوپاتی دیابتی

رتینوپاتی دیابتی زمانی رخ می دهد که سطوح بالای قند خون به رگ های خونی ظریف موجود در شبکیه آسیب می رساند. تجمع مواد زائد سمی در گردش خون به دلیل افزایش سطح قند خون می تواند این رگ های خونی را ضعیف کرده و باعث ایجاد برآمدگی و متورم شدن آنها شود. هنگامی که این اتفاق می افتد، ممکن است باعث نشت مایعات و خون از رگ های خونی شود که می تواند بر بینایی تأثیر منفی بگذارد.

علاوه بر این، آسیب به رگ های خونی همچنین می تواند شبکیه را از جریان خون کافی، اکسیژن و مواد مغذی محروم کند. شبکیه ممکن است برای جبران، رگ های خونی جدیدی بسازد که بطور غیرعادی شکننده هستند. با این حال، از آنجایی که این رگ های خونی مستعد نشت هستند، می توانند وضعیت را تشدید کنند و بینایی را مختل کنند.

درمان رتینوپاتی دیابتی

در حالی که معکوس کردن کامل رتینوپاتی دیابتی ممکن است قابل دستیابی نباشد، برخی از درمان ها می توانند این وضعیت را مدیریت کرده و به حفظ بینایی کمک کنند.

درمان ها به شدت رتینوپاتی بستگی دارد اما معمولاً ممکن است شامل موارد زیر باشد:

· لیزر درمانی: این روش شامل استفاده از پرتو لیزر متمرکز برای بستن رگ های خونی نشت کننده و جلوگیری از رشد عروق غیر معمول است.

· تزریق داخل چشمی: داروهای ضد VEGF می توانند به کاهش رشد عروق خونی غیر معمول و تورم در شبکیه کمک کنند. پزشک این تزریق را درون زجاجیه، که ماده ژله مانند در چشم است، انجام می دهد.

· جراحی چشم: در موارد پیشرفته تر، جایی که خونریزی و تشکیل اسکار بر بینایی تأثیر می گذارد، پزشک ممکن است ویترکتومی را توصیه کند. در طی این روش یک متخصص چشم، خون و بافت اسکار را از چشم خارج می کند و آن را با مایع شفاف جایگزین می‌نماید تا شبکیه را در جای خود نگه دارد.

نکاتی برای پیشگیری

فردی که مبتلا به دیابت است می تواند چندین اقدام برای جلوگیری از رتینوپاتی دیابتی و سایر بیماری های چشمی انجام دهد:

· مدیریت سطح قند خون: حفظ سطح قند خون ثابت از طریق یک رژیم غذایی متعادل، ورزش منظم و داروی مناسب می تواند به طور قابل توجهی خطر ابتلا به رتینوپاتی دیابتی را کاهش دهد.

· مدیریت فشار خون: فشار خون بالا یا هایپرتنشن می تواند رتینوپاتی دیابتی را تشدید کند. نظارت و مدیریت سطح فشار خون می تواند به محافظت از رگ های خونی ظریف در چشم کمک کند.

· مدیریت کلسترول: فرد باید سطح کلسترول خود را در محدوده مناسب نگه دارد. آنها می توانند این محدوده را با یک پزشک در میان بگذارند.

· معاینات منظم چشم: افراد مبتلا به دیابت باید حداقل سالی یک بار معاینه جامع چشم را انجام دهند. این به یک متخصص مراقبت های بهداشتی اجازه می دهد تا هر مشکلی را زود تشخیص دهد و مداخله به موقع را امکان پذیر کند.

· ترک سیگار: سیگار کشیدن می تواند سطح قند خون را افزایش دهد و مدیریت آن را دشوارتر کند.

خلاصه

در حالی که رتینوپاتی دیابتی ممکن است کاملاً قابل برگشت نباشد، فرد می تواند به طور موثر از پیشرفت آن از طریق ترکیبی از درمان ها، تشخیص زودهنگام و استراتژی های پیشگیرانه، و بویژه مدیریت دقیق قند خون، جلوگیری کند.

با کنترل سطح قند خون، انجام معاینات منظم چشم و پیروی از توصیه های پزشکی، افراد مبتلا به دیابت می توانند اثرات رتینوپاتی دیابتی را تا حد زیادی کاهش دهند و به محافظت از بینایی خود کمک کنند.

منبع:

https://www.medicalnewstoday.com/articles/reversing-diabetic-retinopathy#summary